Ekonomi 2017

Yeni yılda dünya ekonomisini belirleyici kriterlerden en güçlüsü Abd’nin yeni başkanı Trump’ın izleyeceği ekonomi politikaları olacaktır. Trump, başkanlık yarışındayken Fed başkanı Yellen ile çalışmayacağını açıklamıştı. Meksika sınırına duvar örmek, yeni göçmen kabul etmemek, Meksika ve Çin gibi ülkelerde yatırımı olan Abd şirketlerinin üretimlerini artık Abd’de yapmalarına teşvik etmek gibi söylemleri var. Bütün bunları 20 Ocak tarihinde başkanlık koltuğuna oturduktan, yetkileri devraldıktan sonra göreceğiz. Sadece şirketlerin üretimlerinin Abd’ye kaydırılması söylemi bile oldukça iddialıdır, çünkü serbest piyasa kurallarına göre çalışan küresel ekonomide şirketler daha çok kar elde edebileceklerini veya maliyet düşürebileceklerini gördükleri bölgeye istedikleri gibi yatırım yapabilirler. Eğer Trump, örnek olarak Ford şirketinin bütün veya büyük kısım üretimini Abd’ye kaydırırsa Ford’un başka ülkelerde sahip olduğu maliyet avantajının aynısını sunmak zorunda kalacaktır. Pek kolay olmayacağını düşündüğüm bu uygulamalar birkaç şirketin birkaç yatırımı ile sembolik olarak kalacaktır.

Trump’ın bir tüccar olduğunu unutmamalıyız.

Abd, millet temeli üzerine kurulmuş bir ülke değildir. Temel ve basit olarak tüccarlar sınıfı üzerine kurulmuş bir ülkedir. Dünyanın pek çok ülkesinden gelen eskiden zengin ve güçlü olanlar ile zamanla zenginleşmiş ailelerin yönetimindedir.

Baba Bush ile 1989 yılında başlayan yönetim 2016 yılında Trump’ın sürpriz bir biçimde seçilmesi ile son bulmuş gözüküyor. Oğul Bush ile Clinton çocukluk arkadaşıdır ve çok yakınlardır. Obama yönetiminde de eş Clinton’ın yer aldığına ve hemen sonrasında başkanlığa aday olduğuna dikkat ettiğimizde aynı güç odaklarının yönetiminin 2016 yılına kadar devam ettiğini ve daha da devam ettirilmek istendiğini anlamaktayız. Trump’in seçilmesi anket şirketlerine ve görüşleri kamuoyu tarafından kabul görmüş otoritelere göre sürpriz olması başka bir tartışma konusudur. Trump’ın yerleşik Abd yönetim düzeni ile ne kadar uyumlu olacağını zaman gösterecek ancak kendisinin de klasik bir Abd’li tüccar olduğunu göz önüne alırsak uyuşma konusunda bir sorun çıkacağını sanmıyorum.

Trump’ın seçim vaatlerini gerçekleştirdim diyebilmesi için göstermelik birkaç adım atmasından sonra yönetimini ticareti güçlendirmek üzerine geliştirmesini beklemek daha doğru olacaktır. Dünya ticaretinin ve Abd ekonomisinin daha çok güçlenmesini bekleyebiliriz.

Yeni yılda Avrupa Birliği’nde para birliğine ve bankalara dayalı sorunların devam etmesini ön görebiliriz. İtalya başta olmak üzere pek çok AB üyesi para birliğinden şikayetçidir, para birliği eninde sonunda dağılacaktır. AB, bir barış projesi olarak yoluna devam edebilir.

Çin, çok yetenekli devlet başkanları sayesinde kendilerine göre istikrarlı bir biçimde büyümeye devam ediyorlar. Yeni yılda Çin kaynaklı bir ekonomik sorun beklenmemektedir. Yuan güçlenmeye devam edebilir. Rezerv para birimi olabilme özelliğini güçlendirebilir.

Rusya, Putin’in akıllı politikaları sayesinde yeniden dünya üzerinde söz sahibi olduğu dönemlerine geri döndü. Opec üyesi ülkelere destek vererek ve kendisi dahil Opec üyesi olmayan ülkelerinde petrol üretimini kesmesini sağlayarak petrol fiyatlarının 50-Usd fiyat seviyesinin üzerine çıkmasını sağladı. Bilindiği gibi petrol fiyatları Rusya ekonomisine direkt etki etmektedir. Suriye politikasında, yaptığı müdahaleler ile Ortadoğu’da yerini sağlamlaştırdı. Çin ile yakın dostluğa devam etmektedir. Rusya ekonomisinin yeni yılda iyiye doğru gideceğini düşünebiliriz.

Türkiye maalesef tarihinin en yoğun terör saldırıları altındadır. Gelişmekte olan ülkelerin yerel para birimlerinin zaten istikrarlı bir biçimde değer kaybettiği 2016 yılında bir de siyasi makamlar tarafından merkez bankasına yapılan baskılar sebebiyle ve terörün yarattığı güvensizlik ortamı sebebiyle ekonomi bozulmaktadır. Yerel para birimimiz en çok değer kaybeden para birimlerinden olmaktadır. İstanbul’a gelenler açısından son 16 yılın en düşük turist rakamlarına geri çekilmiş durumdayız. Merkez bankasına faiz indirmesi için baskı yapılmaktadır ancak böyle bir güvensiz ortamda faiz eksi seviyelere bile inse kimse gelip yatırım yapmaz.

Yatırımcının öncelikle can ve mal güvencesi, sonra hukuk güvencesi istediğini göz önünde bulundurmalıyız. Bir yatırımcının can, mal ve hukuki güvencesi olmazsa kimsenin yatırım yapmayacağını bilmiyor olamayız. Öncelikle güvenliği sağlamalı ve hukukun tam bağımsız, eşit ve üstün olmasına çaba göstermeliyiz.

Trump, Ortadoğu politikasında değişiklik yaparsa ve Suriye’de bir istikrar sağlanırsa Türkiye’de terör bitebilir. Rusya ile rekabete girerse ve daha da kızıştırırsa yeni yıl bizim için iyi geçmeyebilir ancak Trump’ın istikrar sağlayıcı bir politika izleyeceğini tahmin ediyorum. Bu durumda bizim için başkanlık referandumu yeni yılda en önemli konu olarak öne çıkmaktadır.

Türkiye’nin 2017 yılında nasıl bir yönde ilerleyeceği başkanlık referandum sonuçlarına ve sonuçlara her iki taraftan da gelecek olan tepkilere göre şekillenecektir. Eğer toplumsal bir büyük bölünme ve ayrışma olmazsa terörün de bitmesi ile 2017 hızla ekonominin toparlandığı güzel bir yıl olabilir ancak tam tersi olması durumunda maalesef çok kötü ekonomik verileri görebiliriz.

Türkiye sahip olduğu çok büyük ekonomik büyüme potansiyeline rağmen maalesef çok kötü bir yönetim ile hiç hak etmediği seviyelerle mücadele vermektedir. En kısa sürede milli birlik ve beraberliğin gerçek anlamda sağlanarak ve terör sarmalından çıkarak ülkemizin hak ettiği yüksek gelir düzeyine ulaşmasını temenni ederim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir